Czym jest metoda Montessori Senior?

 

Zacznijmy od początku…

Ponad 100 lat temu we Włoszech żyła kobieta, która odmieniła losy pedagogiki na całym świecie. Prawdopodobnie była pierwszą kobietą lekarzem w swoim kraju. Maria Montessori zwróciła szczególną uwagę na dzieci upośledzone umysłowo. Powszechnie uważano, że są niezdolne do nauki i nic się nie da dla nich zrobić. Jednak Maria Montessori zamiast kierować się powszechnymi osądami zaczęła obserwować te dzieci i ich sytuację. Spostrzegła, że główną przeszkodą w ich rozwoju jest nieodpowiednie środowisko – puste pomieszczenia, w których żyją, całkowity brak stymulacji.

„To nie dziecko stanowi problem, lecz interakcje proponowane mu przez jego otoczenie”

Zamiast oczekiwać od dziecka, że dostosuje się do wymogów systemu edukacji, stworzyła rozwiązania, które dostosowały sposób nauczania do potrzeb i możliwości każdego dziecka. Marii Montessori zależało na tym, aby dzieci miały możliwość odkrywania świata poprzez samodzielne i swobodne działania oraz wolny wybór tego, czym się zajmują, a jednym z naczelnych haseł inicjatorki nowego nurtu pedagogicznego było:

„Pozwól mi zrobić to samodzielnie”.

Jednak działania Marii Montessori nie ograniczają się jedynie do nowego systemu pedagogicznego. Z pasją poświęciła się swojej wizji świata i ludzkości, trosce o pokój na Ziemi. Była trzykrotnie nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla. Walczyła nie tylko o prawa dzieci ale i kobiet. Już w 1906 roku mówiła „Kobiety, powstańcie! Wszystkie!”. Jej postać inspiruje do dzisiaj. 

Jak wykorzystać podejście Montessori w pracy z seniorami?

 

Pomysłodawcą i pionierem adaptacji metody Montessori do potrzeb seniorów z niepełnosprawnością poznawczą jest dr Cameron Camp. Obserwując trudności i wyzwania, które napotykamy wobec choroby Alzheimera i innych form zaburzeń neuropoznawczych od lat poszukiwał rozwiązań, które pozwoliły by usprawniać samodzielność, zwiększać zaangażowanie i dobrobyt seniorów i ich opiekunów. Odnalazł je gdy przekroczył próg klasy Montessori i zaczął odkrywać to fascynujące podejście.

Już w latach 90tych zaczął łączyć idee pedagogiki Marii Montessori z podstawami rehabilitacji poznawczej i modelami psychologicznymi. Co ważne, w podejściu Montessori Senior – Montessori Lifestyle® nie chodzi o proste przekalkowanie metod włoskiej pedagog na pracę z seniorami. Wszystkie proponowane techniki są odpowiednio dostosowane, z uwzględnieniem potrzeb i możliwości osób z zaburzeniami neuropoznawczymi, bez względu na stopień zaawansowania tych trudności.

Obserwując funkcjonujący obecnie system opieki nad seniorami z zaburzeniami poznawczymi, dr Camp zauważył, że nie zaspokaja on w pełni ich potrzeb. Zarówno w opiece domowej jak i długoterminowej opiekunowie muszą radzić sobie z trudnymi zachowaniami (jak agresja czy pobudzenie), brakiem zaangażowania w zajęcia czy szybko pogłębiającą się utratą samodzielności i deficytami poznawczymi.

W odpowiedzi na te trudności metoda Montessori Senior – Montessori Lifestyle® proponuje zupełnie odmienne spojrzenie i nowe rozwiązania w pracy, opiece i rehabilitacji osób z chorobą Alzheimera (i innymi rodzajami niepełnosprawności poznawczej). Jej skuteczność została potwierdzona licznymi badaniami (aktywny link do bibliografii). Istotą tego podejścia jest umożliwienie każdemu człowiekowi, niezależnie od stadium nasilenia deficytów poznawczych, realizowania swojego potencjału poprzez dostosowanie środowiska do jego potrzeb i umiejętności.

 

Montessori Senior to nowa wizja opieki oparta na pozytywnym spojrzeniu na osoby z zaburzeniami neuropoznawczymi.

Jak wyglada nasza praktyka?

Tworząc miejsca dla seniorów w nurcie Montessori Lifestyle® rozwijamy równolegle kilka perspektyw.

  • Dbamy o odpowiednie dostosowanie przestrzeni fizycznej i społecznej tak, aby seniorzy mogli czuć się bezpiecznie i   pewnie w środowisku, w którym przebywają. Adaptujemy otoczenie tak, by było przyjazne i wspierało samodzielność pomimo pogłębiających się deficytów poznawczych.  
  • Wykorzystujemy zachowane umiejętności, czyli potencjał i możliwości osób z chorobą Alzheimera i innymi zaburzeniami neuropoznawczymi. Zasoby te pomagają omijać deficyty i skupiać się na tym, co seniorzy wciąż potrafią robić !
  • Kierując się słowami Marii Montessori „pomóż mi zrobić to samodzielnie” wspomagamy, ale nie wyręczmy! Działamy „w tle”, pozwalając seniorom na jak największą samodzielność.
  • Umożliwiamy seniorom wybór, oddając im w ten sposób poczucie kontroli nad własnym życiem.
  • Angażujemy w zajęcia, które mają cel i sens dla seniorów. Zwracamy uwagę na to, by wykonywane przez nich działania były ważne i znaczące z ich perspektywy.
  • Nadajemy seniorom role społeczne i włączamy ich we wspólnotę, dbając o to, by wciąż czuli się ważni i potrzebni!
  • Walczymy ze stygmatyzacją i wykluczeniem osób z zaburzeniami neuropoznawczymi. Wspieramy praktyki opiekuńcze oparte na trzech kluczowych wartościach podejścia Montessori jakimi są równość, godność i szacunek.

Nowe pozytywne spojrzenie na osoby z zaburzeniami neuropoznawczymi zmienia życie nie tylko seniorów, ale także opiekunów. Wydobycie osoby ukrytej za fasadą deficytów otwiera nowe możliwości i przywraca radość z opieki!